تحولات شام و آمادهباش خاورميانه/ هراس آمريكا و اسرائيل از رايزنيهاي محرمانه روسيه با تحريرالشام
اقتصادنيوز: همزمان با سقوط دولت بشار اسد، گمانهزنيها در باب راهبرد احتمالي تهران در ارتباط با شام افزايش يافته است. گروهي مدعياند كه ايران نفوذ خود را در سوريه از دست داده و گروهي ديگر ضمن تاييد اين ادعا براين باورند كه ايران و مقاومت براي بازگشت به سوريه بسترسازي خواهند كرد.
به گزارش اقتصادنيوز، وال استريت ژورنال با انتشار گزارشي مدعي شد: مقامات آمريكايي، اروپايي و عربي ادعا كردهاند كه پس از سقوط دولت اسد در دسامبر، مقامهاي ايراني از شام خارج شدند؛ گزارهاي كه استراتژي خاورميانهاي تهران را تحت تاثير قرار داده است.
به ادعاي اين گروه، خروج ايران از شام تلاشهاي چند ساله اين كشور در سوريه به عنوان مركز اهداف استراتژيك منطقهاياش را فعلا متوقف كرده است. تا پيش از اين بخشي از اعضاي مقاومت به عنوان حاميان ايران در خاك سوريه مواضعي تعريف كرده و اهداف آمريكا و اسرائيل را هدف قرار ميدادند.
معناي سقوط اسد براي خاورميانه
وال استريت ژورنال در ادامه يادداشت ادعايياش آورد: ايران پس از قيام بهار عربي در سال 2011، براي حمايت از دولت اسد، از سوريه هم به لحاظ مالي و هم نظامي حمايت كرد. سوريه متحد اصلي ايران در خاورميانه و يك چهارراه زميني حياتي براي حزبالله - قدرتمندترين عضو محور مقاومت- محسوب ميشود.
در همين راستا هنگامي كه شورشيان سوري ماه نوامبر حملات را عليه دولت مركزي آغاز كردند، دولت ايران از بشار اسد كه در طول درگيري چندجانبه تهران با اسرائيل در سال گذشته رويكردي منفعلانه داشت، نااميد شده بود. با فروپاشي دولت اسد، بخشي از اعضاي مقاومت، عمدتاً در شرق سوريه، هنوز در اين كشور حضور داشتند و تعدادي در دمشق، حلب و شهرهاي ديگر مستقر بودند. مقامات غربي و عربي مدعياند كه اكثر اعضاي مقاومت و مستقر در شرق سوريه، از جمله جنگجويان افغان، عراقي، لبناني و سوري از شهر مرزي وارد عراق شدند. در حالي كه مبارزان حزبالله در غرب سوريه از طريق جاده مشترك به لبنان بازگشتند.
سفارت عراق در واشنگتن و وزارت خارجه اين كشور به درخواستها براي اظهارنظر در اين باره پاسخ ندادند. باربارا ليف، مقام ارشد وزارت امور خارجه در خاورميانه، تاييد كرد كه تمامي نيروهاي ايراني و مقاومت از سوريه خارج شدهاند.
به ادعاي او، خروج ايران از سوريه به معناي عدم تلاشهاي تهران براي بازگشت نيست، با اين همه بايد اذعان كرد كه در شرايط كنوني روابط تهران و رهبران جديد دمشق چندان مثبت نيست. در روزهاي پس از سقوط دولت اسد، جاده دمشق به بيروت مملو از خودروهاي نظامي منهدم شده از جمله تانكها و راكت اندازهاي متحرك بود. بيشتر خودروها به سمت مرز لبنان در حركت بودند كه به ادعاي اين نشريه نشان از تلاش مقاومت براي بيرون كشيدن تجهيزات نظامياش از شام بود.
به ادعاي وال استريت ژورنال، خروج مقاومت نشان دهنده تغيير شكل نظم منطقهاي در خاورميانه است. تغييرات سوريه كه موجب شد گروهي موسوم به تحريرالشام قدرت را در اختيار بگيرند باعث شد نفوذ حاميان دولت سوريه، يعني ايران و روسيه در شام تحت تاثير قرار بگيرد.
به ادعاي اين نشريه، از منظر ايران، سوريه يكي از مهمترين داراييهاي استراتژيك اين كشور محسوب ميشد كه به تهران فرصت ميداد كمكهاي لجستيكياش را در اختيار حزبالله قرار داده و نيروهايش را در نزديكي مرزهاي اسرائيل براي بازدارندگي بيشتر تعريف كند.
سقوط دولت اسد ميتواند توانايي تهران، حزبالله در لبنان و حماس در غزه را تحت تاثير قرار دهد. به ادعاي ديپلماتهاي غربي، با خروج مقامهاي ايراني و اعضاي مقاومت از سوريه، بخش قابل توجهي از تجهيزات و سلاحهاي نظامي دولت اسد توسط اسرائيل هدف قرار گرفته شد.
تلآويو هراس داشت كه راديكالها از فرصت پيش آمده استفاده كرده از اين سلاحها عليه اين بازيگر سوء استفاده كنند. ميك مالروي، يكي از مقامات سابق پنتاگون مدعي است: «احملات اسرائيل در كنار سقوط دولت اسد، راهبرد ايران در خاورميانه را تحت تاثير قرار داد».
در شرايط كنوني دولت جديد سوريه كه رهبرانش سالها در با دمشق در جنگ بودند، رابطه چندان مثبتي با تهران ندارند، بالاخص آن كه ايران يكي از متحدان دولت وقت سوريه بود.
به ادعاي وال استريت ژورنال، برخلاف ايران روسيه از ديگر حاميان دولت سوريه تلاش دارد تا روابط خود را با حاكمان جديد دمشق حفظ كرده و بدين طريق پايگاههاي نظامي خود را در شام نگاه دارد. از همين رو گفته ميشود سايت اصلي بت فوروارد رايزنيها ميان مسكو و دمشق در اين باره ادامه دارد.
وال استريت ژورنال در ادامه يادداشت ادعايياش آورد، در روزهاي اخير گزارشهايي ادعايي كه توسط مقامات غربي تاييد شده، نشان از آن دارد كه ايران در نهايت تلاش خواهد كرد تا پل زميني را دوباره برقرار كند، اما اين ممكن است حداقل در كوتاه مدت غيرقابل انجام باشد.
يك مقام ارشد آمريكايي در اين باره مدعي شد: بعيد است كه تحريرالشام به ايران اجازه دهد تا بار ديگر در سوريه حضور داشته باشد؛ بالاخص آن كه تهران از حاميان دولت اسد بود. با اين همه بسياري از مقامهاي آمريكايي براين باورند كه ايران در دراز مدت اين پتانسيل را دارد تا دوباره در شام نفوذ داشته باشد و از بيثباتيهاي احتمالي حاكم بر اين كشور استفاده كرده و بار ديگر قدرت و نفوذش را در سوريه افزايش دهد.
اندرو تابلر، مدير سابق شوراي امنيت ملي سوريه در اين باره مدعي شد: «بله نيروهاي ايراني از سوريه خارج شدهاند، اما گروهي قدرت را در دست گرفتهاند كه ايدئولوژي مسخصي دارند، آن هم در شام كه شاهد تنوع قومي و فكري هستيم، از همين رو احتمال تشديد تنش وجود دارد و اين مقوله ميتواند براي ايران فرصت ساز باشد».
تحولات شام در حالي رخ داد كه ايران و مقاومت به واسطه رويارويي با اسرائيل بيش از هر زمان ديگر بر معادلات خاورميانه متمركز بودند. طبيعتا در چنين شرايطي رويكرد آنها در شام منفعلانه و در عين حال قابل انتظار بود. اما در دراز مدت مشخص نيست تهران و مقاومت از چه استراتژي پيروي كنند.
برچسب: ،
ادامه مطلب
